Chào buổ;;;i sáng

Lờ;;;i hay ý đẹ;;;p về;;; ngườ;;;i thầ;;;y

---

* Dạ;;;y tứ;;;c là họ;;;c hai lầ;;;n

G.GUIBE

* Trọ;;;ng thầ;;;y mớ;;;i đượ;;;c làm thầ;;;y

* Mộ;;;t gánh sách không bằ;;;ng mộ;;;t giáo viên giỏ;;;i

NGẠ;;;N NGỮ;;; TRUNG QUỐ;;;C

* Thầ;;;y giáo là đườ;;;ng tinh, họ;;;c sinh là đườ;;;ng đã lọ;;;c

NGẠ;;;N NGỮ;;; BA TƯ

* Mộ;;;t ông thầ;;;y mà không dạ;;;y cho trò đượ;;;c việ;;;c ham muố;;;n họ;;;c tậ;;;p thì chỉ;;; là đạ;;;p búa trên sắ;;;t nguộ;;;i mà thôi.

HORACEMAN

* Đem việ;;;c làm mà dạ;;;y ngườ;;;i ta thì ngườ;;;i ta theo; chỉ;;; đem lờ;;;i nói mà dạ;;;y ngườ;;;i ta thì ngườ;;;i ta không phụ;;;c.

ĐỆ;;; NGŨ LUẬ;;;N

* Ngườ;;;i cha chính là thầ;;;y dạ;;;y đầ;;;u tiên củ;;;a đứ;;;a trẻ;;;

T. THORE

* Phả;;;i tôn kính thầ;;;y dạ;;;y mình, bở;;;i lẽ;;; nế;;;u cha mẹ;;; cho ta sự;;; số;;;ng thì chính các thầ;;;y giáo cho ta phương cách số;;;ng đàng hoàng tử;;; tế;;;.

PHILOXÊNE DE CYTHÊRÈ

* Nào có ai dạ;;;y giỏ;;;i hơn con kiế;;;n, thế;;; mà nó chẳ;;;ng cầ;;;n nói mộ;;;t lờ;;;i nào.

BENJAMIN FRANKLIN

* Mộ;;;t chữ;;; là thầ;;;y, nử;;;a chữ;;; cũng là thầ;;;y.

* Muố;;;n sang thì bắ;;;c cầ;;;u kiề;;;u
Muố;;;n con hay chữ;;; thì yêu lấ;;;y thầ;;;y.

TỤ;;;C NGỮ;;; VIỆ;;;T NAM

(Theo báo GD&TĐ)

*****************************

"Tiên họ;;;c lễ;;;, hậ;;;u họ;;;c văn"

Phương châm giáo dụ;;;c này xuấ;;;t phát từ;;; quan điể;;;m đào tạ;;;o củ;;;a Nho gia. Bả;;;n thân "lễ;;;" là mộ;;;t phạ;;;m trù triế;;;t họ;;;c chỉ;;; đạ;;;o đứ;;;c rấ;;;t quan trọ;;;ng củ;;;a đứ;;;c Khổ;;;ng Tử;;; và môn đệ;;;. Hiể;;;u tậ;;;n cùng chữ;;; "lễ;;;" không phả;;;i dễ;;;. ở;;; đây tôi chỉ;;; khai thác lễ;;; trong phạ;;;m vi ngữ;;; nghĩa có liên quan đế;;;n "vǎn" mà thôi.

"Lễ;;;" có nghĩa là cách cư sử;;;, giao tiế;;;p có vǎn hoá giữ;;;a ngườ;;;i vớ;;;i ngườ;;;i theo chuẩ;;;n mự;;;c đạ;;;o đứ;;;c đượ;;;c xã hộ;;;i quy đị;;;nh trong các quan hệ;;; giữ;;;a ngườ;;;i trên vớ;;;i ngườ;;;i dướ;;;i, giữ;;;a ngườ;;;i dướ;;;i vớ;;;i ngườ;;;i trên. Hiể;;;u rộ;;;ng hơn đấ;;;y chính là đạ;;;o đứ;;;c nói chung, phả;;;i biế;;;t kính trên nhườ;;;ng dướ;;;i, lấ;;;y Nghĩa, Nhân chữ;;; Tín...làm trọ;;;ng. Còn "vǎn" là chữ;;;. Hiể;;;u rộ;;;ng ra là ấ;;;y là kiế;;;n thứ;;;c củ;;;a con ngườ;;;i đượ;;;c tích luỹ;;; qua bao thế;;; hệ;;;. "Tiề;;;n" và "hậ;;;u" ở;;; đây nên hiể;;;u mộ;;;t cách tương đố;;;i. Không nên cho rằ;;;ng ngườ;;;i xưa chỉ;;; chú trọ;;;ng đế;;;n "lễ;;;" mà quên "vǎn". Cả;;; "lễ;;;" và "vǎn" đề;;;u quan trọ;;;ng như nhau, đặ;;;t đồ;;;ng hàng, nhưng khi giáo dụ;;;c thì phả;;;i lấ;;;y cái đượ;;;c làm trọ;;;ng. Bác Hồ;;; có lầ;;;n đã nói: Có tài mà không có đứ;;;c là ngườ;;;i vô dụ;;;ng, có đứ;;;c mà không có tài thì làm việ;;;c gì cũng khó. Và dẫ;;;u cho rấ;;;t đề;;; cao đạ;;;o đứ;;;c thì Ngườ;;;i vẫ;;;n ý thứ;;;c rõ mặ;;;t khiế;;;m khuyế;;;t củ;;;a nó.

Giao tiế;;;p ngày thườ;;;ng, chúng ta gặ;;;p "lễ;;;" trong các cặ;;;p từ;;; sau "lễ;;; phép", "lễ;;; nghĩa"...(còn như "lễ;;; tân" (ở;;; khách sạ;;;n) "lễ;;; đình", "lễ;;; cướ;;;i"...tôi không bàn). "Phép" do đọ;;;c chệ;;;ch từ;;; chữ;;; "pháp" mà ra. "Pháp" có nguồ;;;n gố;;;c từ;;; "pháp trị;;;" củ;;;a Hàn Phi Tử;;;. Về;;; sau Tử;;; Tư dùng chính sách này để;;; giúp Tầ;;;n Thuỷ;;; Hoàng thố;;;ng nhấ;;;t Trung Hoa. Nế;;;u "lễ;;;" tượ;;;ng trưng cho đạ;;;o đứ;;;c thì trong trậ;;;t tự;;; kế;;;t cấ;;;u này, cha ông ta đã lấ;;;y đứ;;;c làm đầ;;;u. Nế;;;u cá nhân nào có hành vi bấ;;;t kính thì bị;;; mắ;;;ng là "vô lễ;;;" chứ;;; không phả;;;i là "vô phép". Vớ;;;i ta "lễ;;; quan trọ;;;ng hơn "pháp" nhiề;;;u, đành rằ;;;ng cách nhìn nhậ;;;n ở;;; đây có thể;;; xuấ;;;t phát từ;;; chính sách cai trị;;; "Trong Pháp ngoài Nho" củ;;;a đạ;;;i đa số;;; các chính trị;;; gia cổ;;; đạ;;;i ở;;; Trung Quố;;;c cũng như ở;;; ta.

"Nghĩa" là mộ;;;t trong nhữ;;;ng phạ;;;m trù triế;;;t họ;;;c cố;;;t lõi củ;;;a Khổ;;;ng Tử;;;. Về;;; sau Manh Tử;;; phát triể;;;n mạ;;;nh về;;; khái niệ;;;m này, đặ;;;t tên đồ;;;ng hàng: Nhân, Nghĩa, Lễ;;;, Trí, Tín. Vớ;;;i cách cấ;;;u tạ;;;o từ;;; tương tự;;;, mộ;;;t lầ;;;n nữ;;;a, "lễ;;;" lạ;;;i đứ;;;ng trướ;;;c: "lễ;;; nghĩa".

Muố;;;n trở;;; lạ;;;i ngườ;;;i có "lễ;;;" thì phả;;;i họ;;;c mà họ;;;c thì phả;;;i thông qua chữ;;; (vǎn). "Vǎn" ấ;;;y có thể;;; đã thành vǎn và cũng rấ;;;t có thể;;; đang ở;;; dạ;;;ng truyề;;;n ngôn, bấ;;;t thành vǎn. Do đó vai trò củ;;;a ngườ;;;i thầ;;;y là rấ;;;t quan trọ;;;ng, đặ;;;c biệ;;;t là ở;;; tư cách đạ;;;o đứ;;;c. Quan niệ;;;m này khác vớ;;;i lố;;;i giáo dụ;;;c củ;;;a phương Tây hiệ;;;n đạ;;;i. Ngườ;;;i lên lớ;;;p chỉ;;; truyề;;;n đạ;;;t mỗ;;;i kiế;;;n thứ;;;c. Còn đạ;;;o đứ;;;c củ;;;a họ;;;c sinh thì ít đượ;;;c quan tâm (đã có luậ;;;t pháp chuyên trị;;;). Họ;;;c sinh đế;;;n lớ;;;p chỉ;;; có mỗ;;;i thao tác là tiế;;;p thu kiế;;;n thứ;;;c (tuy nhiên qua kiế;;;n thứ;;;c thì họ;;; cũng họ;;;c đượ;;;c đạ;;;o đứ;;;c).

Ông cha ta từ;;; ngày xưa đã quán triệ;;;t tinh thầ;;;n giáo dụ;;;c "tiên họ;;;c lễ;;;". Nế;;;u mộ;;;t ngườ;;;i có họ;;;c mà không có "lễ;;;" thì ngườ;;;i đó đượ;;;c xem như là hạ;;;ng bấ;;;t nhân. Và ngườ;;;i đào tạ;;;o ra họ;;;c trò đó cự;;;c kỳ;;; hổ;;; thẹ;;;n. Lị;;;ch sử;;; củ;;;a ta đã ghi lạ;;;i tên tuổ;;;i củ;;;a nhiề;;;u bậ;;;c sư biể;;;u, xứ;;;ng đáng là thầ;;;y củ;;;a muôn đờ;;;i: Chu Vǎn An (1293-1370); Nguyễ;;;n Bỉ;;;nh Khiêm (1409-1595) Nguyễ;;;n Thiế;;;p (1723-1804)... họ;;;c trò củ;;;a họ;;;, dẫ;;;u có thành đạ;;;t đế;;;n bao nhiêu đi chǎng nữ;;;a cũng không bỏ;;; rơi lễ;;; nghĩa, đạ;;;o đứ;;;c vớ;;;i thầ;;;y vớ;;;i nhân dân. Chuyệ;;;n kể;;; rằ;;;ng, mộ;;;t hôm Phạ;;;m Sư Mạ;;;nh sau khi đỗ;;; đạ;;;t, làm quan to ở;;; triề;;;u, về;;; thǎm thầ;;;y (Chu Vǎn An). Dọ;;;c đườ;;;ng qua khu chơ đang họ;;;p, ông để;;; lính thét dân dẹ;;;p đườ;;;ng, làm huyên náo. Biế;;;t đượ;;;c sự;;; việ;;;c, Chu vǎn An giậ;;;n không cho Phạ;;;m Sư Mạ;;;nh gặ;;;p mặ;;;t. Quan lớ;;;n triề;;;u đình phả;;;i quỳ;;; xin cả;;; buổ;;;i thầ;;;y mớ;;;i tha lỗ;;;i. Phả;;;i có nhữ;;;ng ngườ;;;i thầ;;;y can trự;;;c, đạ;;;o đứ;;;c như thế;;; mớ;;;i có thể;;; đào tạ;;;o nên nhữ;;;ng họ;;;c trò hữ;;;u ích cho đấ;;;t nướ;;;c.

Xã hộ;;;i hiệ;;;n đạ;;;i ngày nay, càng vǎn minh, con ngườ;;;i dườ;;;ng như ít đạ;;;o đứ;;;c, ít quan tâm đế;;;n nhau. Họ;;;c nhiề;;;u không có nghĩa là có đạ;;;o đứ;;;c.Tri thứ;;;c rấ;;;t cầ;;;n cho phát triể;;;n nhân loạ;;;i nhưng thiế;;;u đạ;;;o đứ;;;c thì nhân loạ;;;i sẽ;;; không tồ;;;n tạ;;;i.

Khi nhữ;;;ng làn sóng vǎn minh đang đổ;;; ậ;;;p vào nướ;;;c ta trong thờ;;;i mở;;; cử;;;a, đề;;; cao quan niệ;;;m giáo dụ;;;c đứ;;;ng dắ;;;n củ;;;a ngườ;;;i xưa là caáh thiế;;;t thự;;;c để;;; kìm hãm nhữ;;;ng mặ;;;t tác hạ;;;i từ;;; nhữ;;;ng nướ;;;c đã phát triể;;;n. Mặ;;;t khác nó còn có giá trị;;; báo độ;;;ng sự;;; bǎng hoạ;;;i, phầ;;;n nào, các giá trị;;; truyề;;;n thố;;;ng trong tâm lý cộ;;;ng đồ;;;ng, Đặ;;;c biệ;;;t là ở;;; lứ;;;a tuổ;;;i thanh thiế;;;u niên.

"Tiên họ;;;c lễ;;;, hậ;;;u họ;;;c vǎn" là phương châm giáo dụ;;;c củ;;;a Nho gia. Song bở;;;i do đượ;;;c sử;;; dụ;;;ng trong khoả;;;ng thờ;;;i gian quá dài ở;;; cộ;;;ng đồ;;;ng ngườ;;;i Việ;;;t nên nó đã đượ;;;c dân gian hoá, rấ;;;t gầ;;;n gũi vớ;;;i nhiề;;;u tầ;;;ng lớ;;;p. Nguyên tắ;;;c giáo dụ;;;c ấ;;;y chính là sự;;; phố;;;i hợ;;;p giữ;;;a gieo mầ;;;m đạ;;;o đứ;;;c, truyề;;;n dạ;;;y chữ;;; nghĩa tri thứ;;;c, đề;;; cao đạ;;;o đứ;;;c, khẳ;;;ng đị;;;nh vai trò số;;; mộ;;;t củ;;;a giáo viên. Đây là lố;;;i đào tạ;;;o ưu việ;;;t mà từ;;; ngàn xưa ông cha ta đã đúc kế;;;t nên

Lê Huy Bắ;;;c

 *********************

Ngày 20/11 hằ;;;ng năm đã trở;;; thành ngày lễ;;; hộ;;;i tôn vinh nghề;;; dạ;;;y họ;;;c, tôn vinh các thầ;;;y cô đang và đã đứ;;;ng trên bụ;;;c giả;;;ng. Đó là ngày củ;;;a hoa tươi, quà tặ;;;ng và nhữ;;;ng lờ;;;i tố;;;t đẹ;;;p nhấ;;;t cả;;; xã hộ;;;i gử;;;i đế;;;n các thầ;;;y cô giáo.